Кыргыз жомогу

Илгери-йлгери бир дыйкаң болгон экен. Эгинин отоп жүрсө, жакын эле  жерден  ышкырган  дабыш  чыгат.  «Эмне  болду  экен?»- деп  карай салса,  бет  маңдайында  эки-үч  кадам  аралыкта  эгинден  да  бийигирээк жылан  куйругу  менен  тикесинен  турат.  Дыйкан  апкаарып, жыланды тиктеген боюнча туруп калат. Баягы жылан да кишиден көзүн албай, тостоё тигилет. Дыйкан да көзүн ирмебей көпкө чейин карап тура берет. Бир  топтон  кийин  дыйкан  жылан менен арбашып калганын билип, бир  аз  эсин  жыйып,  мындай  учурда  эмне  кылуу  керектигин – элден уккандары  боюнча  жасоого  аракет  кылат.  Жылан  менен  арбашып турганда  ал  кыймылдап,  же  бурулуп  кетпей,  жыландын  атын  табууга аракет  кылып,  ар  кандай  ысымдарды  айта  баштайт:  «Мар»,  «Могой», «Мокочо», «Кайыш», «Айнек», «Айнеккөз», «Уу», «Заар», «Чаар»!

Бирок  жылан  эч  кыймылдабай, тикесинен  катып  турат.  Дыйкан жыландын  аты  ушул  болуп  калбасын  деп  болжогон  сөздөрүн  жобураганын улантат.  Бирок  таба  албайт.  Жылан  анда-санда  ышкырып  коюп,  тилин соймоңдотуп, дыйкандан көзүн албай кыймылсыз. Булардын арбашуусу созула берип, бир топ убакыт өтөт.

Түш  ченде  дыйкандын  кызы  атасына  тамак  алып  келет.  Келсе, атасы  жылан  менен  тиктешип  турат.  Атасы  күндүн  ысыгына  какталып тура берип, бүткөн боюнан шорголоп тер кетип, деми кыстыгып, ичи көөп бараткан экен. Жыланды караса — анын да ичи көөп, шайы кетип, көзү тостоюп чанагынан чыгарына аз калыптыр. Чочуган кыз бир кадам жасай албай каккан казыктай туруп калат.

Кызынын келгенин билген дыйкан: «Топчумду чеч!» — деп айтууга гана араң  кудурети  жетет.  Эмнегедир ошол  замат  баягы  жыландын  ичи  тарс жарылып,  сулап  жатып калат.  Көрсө,  жыландын  аты  «Топчу» экен. Бирок жыландын аты табылганы менен — ичи жарылып кетиптир.

Жылан  менен  арбашкан  адам,  жыландын  атын  табалбаса:  ичи көөп, жарылып өлөт экен.

Ошентип дыйкан жыланды жеңип, бала-бакырасы менен аман-эсен оокатын кылып калган экен.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *