БИЛГЕНДЕН БИЛЕЛЕГИҢ КӨП

Америкалык ойлоп чыгаруучу Александер Грейам Белл 1847-жылы 3-мартта Шотландиянын Эдинбург шаарында туулган. Атасы дудук-дүлөйлөрдүн мугалими болгон. 15 жашында орто мектепти бүтүп, Эдинбург университетинен окуй баштаган. Аны бүткөндөн кийин бир аз мугалим болуп иштеп, анан Лондон университетинен медицинаны үйрөнө баштаган. 1871-жылы ата-энеси менен бирге АКШга келип, Американын жарандыгына өткөн. 1873-жылдан тартып Бостон университетинин профессору болуп иштеген.

Анын музыкалык угуу жөндөмү жаш кезинен эле мыкты болгон. Ошондонбу, үн толкундарын көбүрөк изилдеген. Натыйжада, телеграф байланышын түзүү идеясы пайда болгон. Көптөгөн эксперименттерди жүргүзүүнүн натыйжасында 1876-жылы телеграф аппаратын ойлоп тапкан. Ошентип адам үнүн зым аркылуу аралыкка алгачкы болуп берген. Телефон менен биринчи жолу Нью-Йорктон Чикагого чалып сүйлөшкөн. Белл ошондой эле аудиометрди, фотофонду, металл издегичти, пирамида түрүндөгү аба жыланы деп аталган учуучу аппаратты, аэропланды, канаты бар суу астындагы кайыкты ж.б. ойлоп тапкан. Өзү чоң бизнесмен болгон. Белл 1922-жылы 2-августта Канадада каза болгон.

БЕРНУЛЛИЛЕР

Швейцариялык илимпоз-математиктер. Булар математика, физика, химия ж.б. илимдер боюнча эмгектенишкен. Математикада дифференциал жана интеграл эсептөөлөрү, чоң сандар закону, натуралдык сандар, ыктымалдыктар теориясы, катарлар теориясы ж.б. боюнча баалуу изилдөөлөрдү жүргүзүшкөн. Айрым ачылыштарды жасашкан. Айрымдарынын башка илимдер боюнча да баалуу эмгектери бар. Булар үй-бүлөсү, кийинки тукумдары да чыгаан илимпоздор, математиктер, көбү Петербург ИАнын академиктери болгону менен кызыктуу.

Якоб Бернулли (27.12.1654 — 16.8.1705) – Базель университетинин профессору.

Иоганн Бернулли (27.7.1667 — 1.1.1748) – Якобдун иниси, профессор, Петербург ИАнын ардактуу мүчөсү.

Даниил Бернулли (29.1.1700 — 17.3.1782) – Иоганндын уулу, Петербург ИАнын ардактуу мүчөсү.

Иоганн Бернулли (1744 — 1807) – Иоганн Бернуллинин небереси, математик жана астроном, Петербург ИАнын чет элдик ардактуу мүчөсү.

Николай Бернулли (1687 — 1759) — Якоб жана Иоганн Бернуллилердин жээни, профессор, Лондон королдук коомунун мүчөсү.

Николай Бернулли (1695 — 1726) — Иоганн Бернуллинин уулу, математик, философ жана юрист, Петербург ИАнын академиги.

Якоб Бернулли (1759 — 1789) – Иоганн Бернуллинин небереси, Петербург ИАнын академиги.

Текстте эң улуусу Якоб Бернуллинин сүрөтү гана берилди.

Ысмайыл КАДЫРОВ

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *