БИЛГЕНДЕН БИЛЕЛЕГИҢ КӨП

Америкалык илимпоз-математик Норберт Винер 1894-жылы 26-ноябрда АКШда туулган. 4 жашында окуганды үйрөнүп, ушул эле жашынан баштап ар кандай илимий адабияттарга кызыга баштаган. Атасы славян тилдери боюнча илимпоз болгон. Ал уулуна байыркы жана ошол кездеги тилдерди, математиканы окуткан. 9 жашында түз эле орто мектептин тогузунчу классына отурган. Мектепти бүтүп, Тарте колледжине кирип, аны бүтүргөн. Андан кийин Гарвард жана Корнель университеттеринде окуган. 14 жашында коллежди бүтүп, математикалык логика боюнча диссертациясы үчүн 18 жашында философия доктору даражасын алган.

Ал көп жолу саякатка чыккан. Париж, Копенгаген, Берлин, Лондон, Кембридж, Гёттинген, Пекин, Москвада болгон. АКШда жана Мексикада иштеген. Көп өлкөлөрдө лекция окуган. 13 тилде эркин сүйлөгөн. 1919-жылдан Массачусетс технология институтунда өмүр бою иштеген. 1932-жылы профессор болгон.

1948-жылы анын “Кибернетика” деген китеби чыккан. Ал өз автобиографиясын камтыган “Мен вундеркиндмин”, “Мен – математик” деген китептерди да жазган. Винер XX кылымдын ири математиктеринен, жаңы илим болгон кибернетиканы негиздөөчүлөрдүн бири катары белгилүү. Математикалык логика, теориялык физика, баллистикалык эсептөөлөр, башкаруу процесстери, маалыматты аралыктан берүү, электр тармактары жана эсептөө техникасы боюнча да эмгектерди жазган.

Швецияда саякаттап жүрүп 1964-ж. 19-мартта каза болгон.

Ысмайыл КАДЫРОВ

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *