ЖАРАТЫЛЫШ ЖӨНҮНДӨ

Оо, дүнүйө, кылгырган,
Ойлондуруп ыр кылган,
Улуу түндөр, улуу айлар,
Убакытты жылдырган.
Ойлоп көрсөң калыстап,
Дүйнө сыры табышмак.
Оюң кетет билүүгө
Алыс-алыс алыстап.

Аркан, жипсиз байланып,
Жердин шары айланып,
Көмкөрүлүп төгүлбөй
Көл мелтиреп жайланып,
Ошондуктан көңүлдү
Көп ой ээлейт таңданып.

Жердин шары эң мурун
Кандай болуп жылды экен?
Же болбосо анда аны,
Кандай уста курду экен?
Ал узанып атканда,
Кайда басып турду экен?
Ошол уста анда абал,
Кайдан жүрүп туулду экен?

Ойлой-ойлой бересиң,
Жаратылыш элесин.
Илим күчү болбосо,
Ким болжолдоп ченесин?
Акыры жер жөнүндө,
Жыйынтыкка келесиң.

Кургактан да, суудан да,
Таттуудан да, уудан да,
Катарланган муз менен,
Кайнап турган буудан да,
Түркүн-түркүн заттардан,
Ширелишип капталган
Айланууга ылайык,
Шар сыяктуу чапталган.

Анда ойлонтуп адамды,
Аалам кандай жаралды?
Бирде туруп жапжарык,
Бирде туруп караңгы?

Асман жакты көп карайм,
Албай колум серелеп.
Ай жылдызды түнкүсүн,
Ким койду экен чегелеп?
Ай ар башка сымбаты,
Ааламга нур себелеп.
Бир карасаң ипичке,
Бир карасаң тегерек.

Жылындырып табына,
Мээрим төгүп жагына.
Күндү кимдер жаратты,
Адамзаттын багына?

Ойлой-ойлой бересиң,
Ойду кайдан жеңесиң?
Туура баалап илимди,
Анан, жыйынтыкка келесиң.

Ааалам үчүн түзүлгөн,
Ал атомдор үзүлгөн.
Түндүн көркүн ачууга,
Түн күзөтүп күтүнгөн.

Жалгыз гана мен эмес,
Жалпы адамзат ойлонгон.
Биле алышпай болжолдоп,
Философтор толгонгон.

Бирок ачык табалбай,
Болжол менен карандай,
«Алла берди» деп койгон,
Аалам сырын чалалбай,
Азыркыдай билим жок,
Айга жакын баралбай,
Жаратылыш себебин,
Жакшы изилдеп табалбай.

Пайдаланып ошондон,
Митайымдар, сыр кылган.
Далилдешкен, Кудай деп,
Баарылыгын курдурган,
Алмаштырып ааламды,
Айландырып жылдырган.

«Шарыяттан кетпе» деп,
«Шайтан жолдон четте» деп,
Ишендирген адамды,
«О дүйнөнү эсте» деп,
«Тетир басып жазуудан,
Тозок отун кечпе» деп.

«Бу дүнүйө жалган» деп,
«О дүйнөгө камдан» деп,
«Пейилинен сооп тапкан
Бейишке түз барган» деп,

«Ар бир жанга жазылган,
Буйругу бар» деп койгон.
«Ачкачылык, токчулук,
Жылаңачтык, жокчулук
Бардыгына чек койгон,
Жазуусу бар» деп койгон.

Албай колун кишенден,
Ага да адам ишенген,
Баш көтөрбөй баткакка,
Батса дагы кисерден.

Тизе бүгүп жыгылып,
Кур талаага сыйынып,
«Жазды Кудай» деп койгон,
Жатса да ачтан кырылып.

Төрөлдү адам, төрөлдү,
Түркүн ойго бөлөндү,
Дүйнө сырын билүүгө,
Түйшүк сырын өңөрдү.

Илим менен кеңешти,
Изилдешти, ченешти,
Кулак менен уккандан,
Көргөн чындык эмеспи.

Эмгек жерде калбады,
Элим айды жандады.
Төбөсүнө дал конуп,
Топурагын кармады.

Сузуп алып четинен,
Келди кайра тезинен,
Жарыялап чындыкты,
Жыйынтык таап кээсинен.
Адам улайт ар жагын,
Акыл кошуп мээсинен.

Азыр ачык билебиз,
Ай-ааламдын сырларын.
Кантип айдын айланып,
Кантип жердин жылганын,
Күндүз түнгө алмашкан,
Күндөн берки сырларын.

 

ТООЛОРУМ – МЕНИН ЫРЫСЫМ

«Чу» десең чуу коюп жаңырып,
Чалкытат музыка чалынып,
Чулгаган селдедей мөңгүнүн
Чокусу асманга сайылып.
Аралап алардын арасын
Ааламдын кубатын аласың.

Сабаадай күпүлдөп бышылып,
Самын таш күмүштөй жышылып,
Аскага бой уруп мөңгү суу,
Ак көбүк денеси тытылып,
Көркүнө суктануум артылды,
Керемет сүрөттөр тартылды.

Сапырып көк аска кымызын,
Саа сунат суусундун чынысын.
Сезимди сергиткен Алатоом,
Сулуусуң, ыйыксың, улуусуң.
Жаңырып аскаңда обонум,
Жашоого ыраазы боломун.

 

ТАҢКЫ СҮРӨТ

Коюу түн акырын түрүлүп,
Көп жылдыз чегедей күбүлүп,
Тымызын асманды тазалап,
Түн жөнөйт алдыртан бүлүнүп.

Кебездей четинен тутанып,
Көөрүктө көмүрдөй кызарып,
Чок болуп алоолойт булуттар,
Чар тарап тирликке узанып.

Колдогу сымаптай калтылдап,
Күн келет нур төгүп жалтылдап.
Ааламга тартуулап шаттыкты,
Ак карлуу тоо башын алтындап.

Жашоого добулбас кагылып,
Жалпы журт эмгекке камынып.
Күлмүңдөйт жер жүзү жасанып
Көрктөнүп күн нурун жамынып.

 

КҮНДҮ СҮЙҮП

Таң нуруна чайынып,
Татына гүл сайынып,
Тосуп чыктым, Күн, сени,
Толкун болуп жайылып.

Көркөмүңө багынып,
Көргөнүмчө сагынып,
Ырдап келем, Күн, сага,
Ыргагыңда жаңырып.

Кубат берип көңүлгө,
Күн, дарысың өмүргө.
Кантип сени калтырып
Кетээр экем өлүмгө?

Бүт ааламга көрк берген,
Ал көрк үчүн өрттөнгөн,
Жан-жаныбар баарынын
Жашоосуна эрк берген,

Алоологон денеси
Жер шарынын энеси!
Аалам — деңиз учу жок.
А сен – жашоо кемеси.

 

ӨТКҮН

Бат эле ачык асман кабак салып,
Тоолорду чүмкөп калды булут мамык.
Ойноктоп от чагылган кыйма-чийме
Кылычтын шилтеминдей жарк-журк жанып,

Чагылган дирижердин таягындай,
Тумандын түрмөктөрүн сая кылбай,
Ойнотту күркүрөтүп музыканы,
Ырчыдай жамгыр төктү аян кылбай.

Куюлуп, кымыз кыян агып жатты,
Кубанып, жер суусуну канып жатты.
Кулпунуп сахнадагы угуучудай,
Гүлдөргө бул көрүнүш жагып жатты.

Бат эле булуттарды сөгүп, тилип,
Баш багып карап калды күн да күлүп.
Чагылган жыйып алды аспаптарын
Бүткөн соң жердин бетин кириндирип.

 

ЭЛЕСТҮҮ СҮРӨТ

Кайырмактын жибине,
Карап кечке үңүлө
Күлүп көңүл шаттыгы,
Тартып жаттым сүйүнө.

Көлдүн жүзү шарп этти,
Күмүш балык жарк этти.
Көркөмү ошол заматтын,
Көздү уялтып жалт этти.

Кызыгы жарты мүнөттү,
Көрөм деп бүтүн күн өттү.
Бирок да көңүл элестүү,
Сактады сонун сүрөттү.

 

ЖАЗ

Жылт этип көрүнгөндө жаздын көзү,
Жыртылып башыңдагы шөкүлөсү
Кыш себи даакы сымал тарпы кетип,
Кызылдай жайдак калды жердин төшү.

Жер ага жашыл гүлдүү кымкап жапты,
Жарашып айланабыз назик тартты.
Издерин учук кылып тракторист,
Ийнесиз сайма сайып өтүп жатты.

Кулпунуп килем болуп жердин бети,
Көңүлдү алып учат жаздын кечи.
Ашыгын жыттагандай мооку канып,
Албырат жаз желине жигит бети.

Балбылдап кызгалдактар чоктой жанып,
Бардык жак жасанууда сулууланып.
Бүт сезим музыкага толуп барат
Булбул куш, акын торгой күүсүн чалып.

 

АСЫЛ ТАҢ

Былдырап торгой чулдурап,
Бийиктен сайрайт ыр курап.
Агарган таңдын пардасын
Акырын мезгил жылдырат.

Боёкко боёк кошулуп,
Борчуктар кызыл жошулуп.
Менменсийт бүткүл айлана,
Биринен бири озунуп.

Көйнөгү көрктүү көпөлөк,
Көөдөнүн бийик көтөрөт.
Кадыр түн сунган бул таңды,
Карадык көпкө экөөлөп.

Жалтылдап алтын табактай,
Жалтантып көздү каратпай,
Жалбырттап күйүп Күн келет,
Жашоого бир күн барактай.

Магдырап тоолор үргүлөп,
Мээримин төгүп күн күлөт.
Таң жели жүрсө түркүн гүл
Таажысын тарайт дилдиреп.

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *