«Лунь-юй» — талкуу жана аңгеме маанисин берет. Китепти б.э.ч. V кылымда Конфуцийдин (Кун Цзы) шакирттери түзгөн. Китеп улуу Устаттын аңгемелеринен куралып, Конфуций илиминин негизинен кабар берет.

Устат мындай деди:

— Чыныгы эркек тамакты курсагым тойсун деп ичпейт, үйдү жайлуу жашайын деп курбайт. Чыныгы эркек ишке чапчаң, сөзгө сараң келет. Ал акылман адамга карап түздөнөт. Ушундай адамдарды гана илимге ынтызар десе болот.

Мэн И-цзы уул баланын баш милдети эмне деп сурады.

— Нарк-шааратты сактоо, — деп жооп берди Устат.

Фан Чи нарыда майдан арабасын оңдоп аткан, Устат ага кайрылды:

— Мэн Сун менден уул баланын баш милдети эмне деп сурады, мен нарк-шааратты сактоо деп жооп бердим.

— Аны кандай түшүнсөк? — деп сурады Фан Чи.

Устат минтип жооп берди:

— Ата-энең тирүү кезинде алар каалагандай кызмат кыл. Алар өлсө ардак менен көм, ырым-жырымын дал өзүндөй жаса.

Устат мындай деди:
— Адамдын адамдыгы болбосо, нарк-насилдин кайсынысын билмек? Адамдын адамдыгы болбосо, музыканын несин түшүнмөк?

Устат дагы минтип айтты:

— Адамгерчилиги нак адамдар гана чындап сүйөт, чындап жек көрөт.

Устат мындай деди:

— Чындык издеген илимпоз кийиминин жупунулугу менен тамак-ашынын начардыгынан тартынса, сөздөн айлансын, ал тууралуу кеп кылып да кереги жок.

Фан Чи акыл-эстүүлүк дегенде эмнени түшүнөбүз деп сурады.

— Акыл-эстүүлүк дегенибиз, эл кызматына алар эңсегендей жароо, арбактар менен кудайларды ардактоо, бирок алардан алыс жашоо, — деп жооп берди Устат.

Устат дагы мындай деди:

— Илимге ишенимиңер ысык ынтаалуу, темирден бекем болсун, ак жолдон акырына чейин тайбагыла. Тынчтык качкан өлкөгө барбагыла. Асман алдында акыйкат салтанат курса, жалтанбай жаша. Акыйкат безилдеп алыска качса, аркы дүйнөгө бет ал. Акыйкат орногон өлкөдө өлөсөл жакыр жашоо — жеткен арсыздык. Акыйкат кыйраган өлкөдө байлык жыйнап, атак издөө да ашкан арсыздык.

Устат жана минтип айтты:

— Күнөөнү башкалардан мурда өзүңө көбүрөк кой. Ошону менен калктын каргышынан алыс болосуң.

Устат мындай деди:

— Нарктуу адам суракты өзүнөн сурайт, нарксыз адам башкалардан сурайт.

Цзыгун минтип сурады:

— Өмүр бою туу тутуп жашай турган озук осуят болобу?

— Билинбес кенен, көрүнбөс терең бол, — деди Устат. — Өзүңө каалабаганды башкага ыроолобо!

Которгон Алым ТОКТОМУШЕВ

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *