БИЛГЕНДЕН БИЛЕЛЕГИҢ КӨП

Француз физиги жана химик Гей-Люссак Жосеф Луи 1778-жылы 6-декабрда Сен-Леонар шаарында туулган. 20 жашка чыкканга чейин Францияда болгон революцияларды, мамлекеттик төңкөрүштү көрүп, атасы камалып, кийин акталган. Өзү да кыйла кыйынчылыктарды көргөн. 1798-жылы Политехникалык мектепке өткөндөн баштап гана жолу ачылган.

1809-жылдан Париж политехникалык мектебинде химия, Сорбоннада физика боюнча, Париж ботаникалык багында профессор болуп иштеген. 1806-жылдан Париж ИА мүчөсү, 1826-жылдан Петербург ИАнын ардактуу мүчөсү болгон. Физикалык эмгектери молекулалык физика жана жылуулук боюнча. Газдардын касиеттерин жана кеңейишин изилдеген. 1802-жылы газдардын жылуулуктан кеңейүү законун ачкан. 1804-жылы илимий максатта 2 жолу аба шары менен асманга учкан. Экинчисинде 7000 м бийиктикке чейин учуп, жер магнетизми бийиктикте анча өзгөрбөй турганын аныктаган. 1808-жылы газдардын көлөмдүк катыш законун ачкан. Химияда калий жана натрийди, борду, цианды алуу ыкмаларын иштеп чыккан. 1850-жылы 9-майда Парижде каза болгон.

ГЕЛЬМГОЛЬЦ

Немис илимпозу Гельмгольц Герман Людвиг Фердинанд 1821-жылы 31-августта Подстамда туулган. 1842-жылы Королдук медициналык-хирургия институтун бүткөн. Ошол эле жылы нерв системасынын түзүлүшүнө арналган докторлук диссертациясын жактаган. 1845-жылга чейин аскердик врач болуп иштеген. 1849-жылдан Кёнигсберг унверситетинде, башка окуу жайларда  профессор, кафедра башчысы болуп иштеген.

Пруссия илимдер академиясынын мүчөсү болгон. Ал физик, врач, физиолог, психолог, акустика боюнча адис катары кеңири белгилүү.

Электр динамикасы, оптика, жылуулук, акустика, гидродинамика боюнча изилдөөлөрдү жүргүзгөн. 1847-жылы энергиянын сакталуу законун 1-жолу математикалык жол менен негиздеп, анын жалпы энергияга тиешелүүлүгүн көрсөткөн. Химиялык процесстердин термодинамикалык теориясын түзгөн. Илимге эркин энергия менен байланыш энергия түшүнүгүн киргизген. Суюктуктун куюндуу кыймылы жана аномолдуу дисперсия теорияларына негиз салган. 1894-жылы 8-сентябрда каза болгон.

Ысмайыл КАДЫРОВ

Добавить комментарий

Ваш e-mail не будет опубликован. Обязательные поля помечены *